Workflow

Ik ben een voorstander van gespecialiseerde programma’s die erg goed zijn in het ene ding wat ze doen, die ene functie waarvoor ze gemaakt zijn. Er zijn ook programma’s die alles tegelijk proberen te doen, maar meestal loop je daar tegen beperkingen aan. Ze zijn vergelijkbaar met een Zwitsers zakmes: erg handig, er zitten allerlei gereedschapjes in, maar als je een boom om wil zagen heb je toch echt een kettingzaag nodig en red je het niet met het zaagje in dat zakmes.
Met software voor fotografie is het niet anders.
In mijn digitale donkere kamer gebruik ik daarom veel programma’s die allemaal een specifieke functie hebben, en die allemaal erg goed zijn in wat ze doen. In de volgende paragrafen beschrijf ik mijn fotografische workflow, en welk programma daar welke functie in vervult.
Belangrijk in dit hele verhaal is “colour management”, waarmee je er voor zorgt dat het eindresultaat (de afdruk) er net zo uit ziet als wat je op het scherm te zien krijgt. Bij de keuze voor de programma’s die ik gebruik speelt dat beheersen van de kleuren dus een belangrijke rol. Alle programma’s die een rol spelen bij het beoordelen van de kleuren ondersteunen daarom colour management. Mijn beeldscherm kalibreer ik regelmatig met een spider om er voor te zorgen dat de kleuren juist weergegeven worden.

Acquisitie in de camera

Momenteel maak ik uitsluitend foto’s in het raw formaat. Dat geeft een beetje meer dynamisch bereik dan wanneer je de camera kant-en-klare beelden laat produceren. Bovendien heb je meer mogelijkheden om bij de nabewerking nog iets aan de belichting te corrigeren.

Acquisitie op de computer

Om de foto’s van het kaartje uit de camera naar de computer te brengen gebruik ik Downloader Pro. Tijdens het downloaden worden de foto’s door dit programma hernoemd naar een formaat waarin de datum verwerkt is. Mijn conventie hiervoor is jjjjmmdd_nnnn, bijvoorbeeld: 20100706_1234. De laatste vier cijfers worden bepaald door de camera, het is het “serienummer” dat de camera aan de opname geeft. De eerste cijfers geven aan dat de foto op 6 juli 2010 gemaakt is. Als ik tijdens het fotograferen mijn GPS ontvanger aan had staan zorgt Downloader Pro er ook voor dat er bij elke foto een “sidecar” bestand komt waar de geografische coördinaten van de opname in staan.

Selectie en catalogiseren

Hiervoor gebruik ik IMatch.
Dit programma heeft een ongeëvenaarde flexibiliteit, als er een functie niet in zit kun je hem wel toevoegen via scripting. De enige beperking aan het aantal foto’s dat je er mee kan beheren wordt gevormd door de grootte van de harde schijf waar de IMatch database op staat.
De eerste taak in IMatch is selecteren: alles dat onbedoeld onscherp is en alles dat hopeloos verkeerd belicht is gaat de prullenbak ik. Als ik een aantal vergelijkbare opnames van hetzelfde onderwerp heb kan ik er vier tegelijk op het scherm zetten en blijft alleen de beste (scherpte, compositie) over.
Vervolgens deel ik de foto’s in categorieën in volgens het “wat, waar, waarom” principe zodat je een foto altijd kan terugvinden aan de hand van verschillende criteria. Daarna krijgen de foto’s een kwalificatie die uiteenloopt van 0 tot 5 sterren: 0 sterren is goed voor het familiealbum, 5 sterren zou niet misstaan bij een fotowedstrijd.
Tenslotte heb ik categorieën die de workflow ondersteunen (nieuwe foto’s, raw conversie, publiceren, ….) en categorieën voor database beheer en onderhoud.

Raw conversie

Vanuit IMatch stuur ik de foto’s die ik wil publiceren naar LightRoom. Met dit programma kan je de meest voorkomende correcties op digitale beelden, zoals instellen van kleurbalans, belichtingscorrectie, perspectiefcorrectie, ruisreductie en het wegwerken van stofjes en andere oneffenheden, al doen, zodat ik doorgaans geen verdere fotobewerking nodig heb.
Ik laat dit programma bestanden produceren in het JPG formaat in de sRGB kleurruimte.
LightRoom kan uiteraard veel meer dan alleen raw bestanden omzetten naar JPG, het is er voor gemaakt om de volledige workflow te ondersteunen zodat je eigenlijk geen andere programma’s meer nodig hebt. Ik ben alleen niet zo onder de indruk van de overige functies in LightRoom, zodat ik die niet gebruik.
Als de raw conversie klaar is haal ik de JPG bestanden binnen in IMatch en laat daar een script draaien om ze dezelfde categorieën te geven als de originele bestanden. Daarna schuiven de foto’s die ik wil publiceren in de workflow op naar de betreffende categorie.

Publiceren op het web

Als ik foto’s op het web wil plaatsen gebruik ik de IMatch batch processor om de foto’s te verkleinen tot de langste zijde 800 pixels is. Met dezelfde batch processor wordt mijn naam er met kleine letters op gezet en kan ik een kader om de foto plaatsen.
Daarna laat ik de verkleinde foto’s door WordPress ophalen en in de media bibliotheek plaatsen.

Afdrukken

Afdrukken doe ik zelf (tot maximaal A4 formaat), voor grotere formaten laat ik het doen door ProFotonet.
In beide gevallen is Qimage het programma dat de afdrukken verzorgt. Ook Qimage laat zich netjes aansturen vanuit IMatch. Als ik zelf afdruk stuurt Qimage rechtstreeks de printer aan, als ik grote formaten uitbesteed bij ProFotoNet zorgt Qimage voor een bestand waar dat bedrijf mee uit de voeten kan.

Archiveren en backup

In de machine waarop ik mijn foto werk doe zitten twee harde schijven in een RAID 1 opstelling. Dat geeft een volledige foutcorrectie, als er één schijf uitvalt staan alle gegevens nog op de andere schijf.
Windows staat met alle programmatuur op een derde schijf, zodat gegevens en programma’s ook fysiek gescheiden zijn.
Windows maakt dagelijks een backup van alle bestanden, zowel de foto’s als de IMatch database, op een externe harde schijf.
DVD’s gebruik ik niet meer sinds ik op een exemplaar van enkele jaren oud leesfouten ontdekte.